تشدید ناترازی میان عرضه و تقاضای آب، افت منابع آب زیرزمینی و آسیب‌پذیری فعالیت‌های کشاورزی، تولیدی و صنعتی، ضرورت بازنگری در شیوه‌های بهره‌برداری از منابع آب را افزایش داده است. در چنین شرایطی، بازار محلی آب می‌تواند به عنوان سازوکاری برای برای بهبود تخصیص منابع و ایجاد انگیزه برای افزایش بهره‌وری آب مورد استفاده قرار گیرد. تجربه بازار آب زیرزمینی در دشت یزد – اردکان از نمونه‌های پیشگام در کشور است که تمرکز آن بر "صرفه جویی و بهره وری آب توسط عرضه کنندگان"، "تأمین آب متقاضیان" و "حفظ آبخوان" قرار دارد.  به عبارت دیگر ویژگی مهم این ابزار مدیریتی آن است که با محور قرار دادن موضوع بهره وری آب با تکیه بر مشارکت بهره برداران (فروشندگان)، همزمان که به عنوان ساز و کاری برای حل چالش تأمین کسری آب متقاضیان (خریداران) عمل می کند، اهداف تعادل بخشی سفره آب زیر زمینی را نیز دنبال کرده و حفظ آبخوان را به عنوان یک الزام لحاظ می کند. 
در حال حاضر بازار آب فعلی استان یزد مختص مبادلات منابع آب زیرزمینی بین بهره برداران است که مبتنی بر دستیابی به آب حاصل از صرفه جویی توسط فروشنده و مبادله آن با سایر بهره برداران به عنوان خریدار به صورت تبادل شارژ بین چاهها و پرداخت بهای معامله از سوی خریدار انجام می شود (شکل زیر). در این بین، سهم سفره آب زیرزمینی از مبادلات آب نیز محفوظ بوده و خریدار می پذیرد که بخشی از آب مبادله شده به نفع سفره  منابع آب زیرزمینی ذخیره شود.
 
. در این چارچوب، بازار آب می‌تواند علاوه بر ایجاد امکان مبادله، به تدریج رفتار مصرف‌کنندگان را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ به گونه‌ای که ارزش اقتصادی آب بیشتر مورد توجه قرار گیرد و سرمایه‌گذاری برای افزایش بهره‌وری و استفاده از آب مازاد جذاب‌تر شود. با این حال بازار آب زمانی می تواند به یک ابزار موثر در حکمرانی منابع آب تبدیل شود که میان ساز و کار مبادله برای تأمین آب، اطلاعات منابع و مصارف، مشارکت مردم و حفاظت از آبخوان ارتباط صحیحی برقرار شود. این موضوع مستلزم آن است که ضوابط تدوین شده، فرایندهای طراحی شده، بانکهای اطلاعاتی و سامانه های الکترونیکی مبادلات، تیم راهبری و نظارت و نیز مهارت و تخصص کارگزار در تسهیل گری، آگاهی بخشی و جلب مشارکت بهره برداران، به صورت همزمان و هماهنگ اهداف استقرار بازار آب را از هر دو جنبه تأمین آب و حفظ آبخوان دنبال نمایند تا تحقق اهداف از همسویی مورد انتظار خارج نشود؛ بدیهی است که تحقق کامل این ظرفیت به استمرار اجرای فرایندها، سنجش نتایج واقعی،آسیب شناسی، رفع چالشها و بهبود فرایند بر اساس بازخوردهای قبلی، وابسته است. 
  
الهام دهقان بنادکی